Van dada tot surrealisme, avant-garde kunst uit Roemenië

Het Joods Historisch Museum toont vanaf 1 juni 2011 een prachtige overzichtstentoonstelling van joodse avant-gardekunstenaars uit Roemenië: Van dada tot surrealisme. Ruim zeventig kunstwerken uit de periode 1910-1938 zullen te zien zijn. De meeste werken zijn nooit eerder in Nederland en zelfs niet buiten Roemenië geweest.

Kunstenaars als Victor Brauner (1903-1966), Marcel Janco (1895-1984) en Max Herman Maxy (1895-1971) wisten het Roemeense publiek in de jaren twintig van de vorige eeuw te overrompelen met hun onbevreesde experimenteerlust. Surrealistische, abstracte en expressionistische werken, picto-poëzie, en persoonlijke varianten op het constructivisme: niets was te gek voor deze kunstenaars. Samen met collega’s als Arthur Segal (1875-1944) stonden zij aan de wieg van een spraakmakende avant-gardistische beweging.

M H Maxy Self Portrait 1932
M.H. Maxy, Self Portrait, 1932

Brauner, Janco en Maxy lieten het Roemeense publiek in 1924 voor het eerst kennis maken met moderne kunst uit Europa. Ook later lieten zij van zich horen door mee te werken aan bekende tijdschriften als 75 HP, Punct en Integral. De tentoonstelling Van dada tot surrealisme laat de opkomst en ontwikkeling van verschillende joodse artiesten afkomstig uit Roemenië zien: Segals neo-impressionistische kunst, Brauners surrealistische werken, Janco’s portretten, landschappen en genretaferelen en Maxy’s groeiende belangstelling voor maatschappelijke thema’s.

Ontwikkelingen binnen de kunst in het begin van de twintigste eeuw in Roemenië zijn nauwelijks serieus bestudeerd. Vanwege het sterke antisemitisme in het Oostblok in die tijd en in de decennia daarna wisten kunsthistorici toen wel beter dan te publiceren over kunstenaars van joodse afkomst. Zo bleef dit onderwerp lang uit het zicht van het westen. Het Joods Historisch Museum geeft het publiek nu de gelegenheid om de unieke werken van de avant-garde kunstenaars te bekijken. De tentoonstelling Van dada tot surrealisme. Joodse avant-garde kunstenaars uit Roemenië, 1910-1938 onderstreept het lang verwaarloosde belang van Boekarest voor de Europese avant-garde en gaat in op de relatie tussen joods-zijn en radicale moderniteit. De expositie is te zien tot en met 2 oktober 2011.

Victor Brauner To my beloved Sasa Pana 1930
Victor Brauner, To my beloved Saşa Pană, 1930. Collectie Vladimir Pană